Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη γαλήνη και την αποφυγή. Δεν είναι πάντα εύκολο να τη διακρίνεις, γιατί και οι δύο καταστάσεις μπορεί να μοιάζουν ήσυχες στην επιφάνεια. Δεν έχουν ένταση, δεν έχουν θόρυβο. Κι όμως, η ποιότητά τους είναι διαφορετική.

Η γαλήνη είναι παρούσα. Η αποφυγή αποσύρεται. Η γαλήνη επιτρέπει. Η αποφυγή κλείνει.

Όταν η γαλήνη είναι αληθινή, υπάρχει χώρος για όλα. Για χαρά και λύπη, για αβεβαιότητα, για δύσκολες συζητήσεις, για συναισθήματα που δεν έχουν ακόμη όνομα. ‘Εχει χώρο για όλες τις εμπειρίες της ζωής. Δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί τίποτα για να διατηρηθεί. Αντίθετα, όσο περισσότερα χωρά, τόσο πιο σταθερή γίνεται.

Η αποφυγή όμως λειτουργεί αλλιώς. Εμφανίζεται συχνά μετά από κούραση ή πόνο. Είναι η στιγμή που λες μέσα σου πως δεν θέλεις να νιώσεις άλλο, δεν θες να ξαναμπείς σε σύγκρουση, δεν θες να αγγίξεις κάτι που πονά. Και τότε, αυτή η ηρεμία που νιώθεις, είναι στην ουσία απομόνωση. Δεν υπάρχει εσωτερικός χώρος για αποδοχή παρά κλείσιμο και απομάκρυνση.

Η σύγχυση ξεκινά όταν η αποφυγή ντύνεται με όρους παρόμοιους με της γαλήνης, π.χ. όταν η απόσυρση βαφτίζεται αποδοχή. Όταν το δεν με αγγίζει αυτό, αντικαθιστά το είμαι παρούσα. Εκεί η γαλήνη μοιάζει σταθερή, αλλά είναι εύθραυστη γιατί χρειάζεται οι συνθήκες να παραμένουν ήπιες για να διατηρηθεί.

Ένα από τα σημάδια της απόσυρσης είναι η απουσία επαφής. Όταν αποφεύγεις συστηματικά δύσκολες συζητήσεις, όταν δεν αντέχεις την ένταση του άλλου, όταν αποσύρεσαι κάθε φορά που κάτι σε ταράζει, τότε ίσως δεν πρόκειται για γαλήνη. Ίσως πρόκειται για έναν τρόπο να μη νιώσεις. Έναν τρόπο να κλειστείς στον εαυτό σου.

Η επίγνωση εδώ είναι καθοριστική. Δεν κατηγορεί. Δεν εκθέτει. Παρατηρεί. Ρωτά ήσυχα αν αυτή η ηρεμία δημιουργεί εσωτερικό χώρο ή αν χρειάζεται η εμπειρία της ζωής να είναι απαλή για να υπάρχει. Ρώτα αν μπορείς να μείνεις παρούσα όταν κάτι σε αγγίζει βαθιά ή αν απομακρύνεσαι για να προστατευτείς.

Η αληθινή γαλήνη δεν φοβάται την κίνηση. Δεν φοβάται το συναίσθημα. Δεν φοβάται τη ζωή όπως είναι. Μπορεί να συνυπάρχει με ένταση, χωρίς να καταρρέει. Δεν χρειάζεται να εξαφανίσει τίποτα για να επιβεβαιωθεί.

Η αποφυγή, αντίθετα, χρειάζεται απόσταση. Χρειάζεται να μην συμβεί κάτι, να μην ειπωθεί κάτι, να μην ανακινηθεί κάτι. Κι αυτό, όσο ήσυχο κι αν φαίνεται, δημιουργεί ένα εσωτερικό σφίξιμο. Μια γαλήνη που κρατιέται με προσπάθεια.

Η διάκριση δεν γίνεται για να διορθωθεί κάτι. Γίνεται για να φωτιστεί. Γιατί τη στιγμή που βλέπεις καθαρά την εσωτερική σου στάση χωρίς κριτική, η αποφυγή χάνει τη δύναμή της. Και τότε η γαλήνη μπορεί να επιστρέψει στη φυσική της θέση. Όχι όμως ως άμυνα, αλλά ως χώρος.

Ίσως τελικά η ερώτηση δεν είναι αν είσαι ήρεμη. Αλλά αν αυτή η ηρεμία δημιουργεί χώρο για να έρχεται ό,τι έρχεται και να φεύγει ό,τι φεύγει χωρίς να προσπαθείς να το ελέγξεις. Αν μπορεί να μείνει όταν κάτι δύσκολο συμβαίνει. Εκεί φαίνεται η διαφορά. Και εκεί, σιγά σιγά, η γαλήνη γίνεται αληθινή.